Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 6

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, nispet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli başlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle hatlan ve giderek anonimlehandan bir nazım biçimidir. Koşukler temel kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Koşuklerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik bile kabil) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise halk dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yeniden edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Koşuknün belli başlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en bariz özelliği melodisidir. Koşukler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Kısaca hece skorsı itibarıyla bir sınırlama gayrimümkün.

Koşuklerin heybetli çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Koşukler bu şekilde halkın finansı olurlar ve halkın her kesimine seslenme eden sanat adamılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir musiki türüdür. Koşukler çoğu el, bir natür hikâyeı evet da bir kahramanlık katsında doğar ve yayılırlar. Koşukler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, yan adlarının, hatta konuların dahi değiştiği görüldüğü muhtevain, nerede doğduklarını saptamak tabütüvanleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü koşukler olarak iki kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı muhtevaine kayran uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise çoğu kez temsil havaları yan hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da sınık ambiyans adı verilmektedir.

Türklerde emeklenen konulara göre bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Konularına göre koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Doğa koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve bayrakaltı koşukleri
Seremoni koşukleri
İş koşukleri
Huzurlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Oyun koşukleri
Karakter ve efsanevi koşukleri
Zeybek havası ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve keskinklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri