Tarih Bilimi Nedir 9

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cepheı silsile, bu olaylarla alakalı bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut sima-dışı ayrımı gözetmeksizin, arz ve dakika aralığının kestirildiği bir geçmiş dakika dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın güzeşteini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei kavil konusu başüstüneğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara bağlı bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları çekmece önüne alınarak, kabil başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir daha evetşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından tabiat bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, yüklem iktibas aracılığıyla selen edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının cepheı silsile çok daha geniş bir mana yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta zamanla tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden ayrıksı bir şey değildir.[5]